Shëndetësia dhe arsimi
Si janë shëndeti i fëmijëve dhe njohuritë e nxënësve në Kosovë, krahasuar me Shqipërinë, Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi, Serbinë dhe Bosnjën e Hercegovinën.
Treguesit kryesorë
Çfarë dinë nxënësit 15-vjeçarë (PISA)
PISA është testi ndërkombëtar i OECD-së për nxënësit 15-vjeçarë. Kosova merr pjesë që nga 2015. Niveli 2 është niveli bazë: nxënësit nën të vështirë se zgjidhin detyra të thjeshta të jetës së përditshme.
Kosova sipas cikleve
| Lënda | 2015 | 2018 | 2022 | 2025 |
|---|---|---|---|---|
| Matematikë pikë · % nën Nivelin 2 | 362 78% | 366 77% | 355 85% | 350 85% |
| Lexim pikë · % nën Nivelin 2 | 347 77% | 353 79% | 342 83% | 340 84% |
| Shkencë pikë · % nën Nivelin 2 | 378 68% | 365 77% | 357 79% | 357 79% |
Matematika: Kosova dhe fqinjët, pikë mesatare
Serbia nuk ka rezultat për 2015. Bosnja e Hercegovina nuk është në tabelat e PISA 2025.
Matematikë, PISA 2025
Lexim, PISA 2025
Shkencë, PISA 2025
* Për Shqipërinë OECD paralajmëron se në 2025 disa standarde të mostrës nuk u përmbushën; krahasoni me kujdes.
A ka ndryshuar rezultati i Kosovës?
| Lënda | Krahasimi | Ndryshimi (pikë) | Gabimi standard | Lexim |
|---|---|---|---|---|
| Matematikë | 2025 ndaj 2015 | −11,1 | 3,7 | më i ulët |
| Matematikë | 2025 ndaj 2018 | −15,4 | 3,2 | më i ulët |
| Matematikë | 2025 ndaj 2022 | −4,5 | 2,1 | më i ulët |
| Lexim | 2025 ndaj 2015 | −6,7 | 4,3 | pa ndryshim të qartë |
| Lexim | 2025 ndaj 2018 | −12,6 | 2,5 | më i ulët |
| Lexim | 2025 ndaj 2022 | −1,7 | 2,0 | pa ndryshim të qartë |
| Shkencë | 2025 ndaj 2015 | −21,4 | 4,0 | më i ulët |
| Shkencë | 2025 ndaj 2018 | −7,9 | 3,9 | më i ulët |
| Shkencë | 2025 ndaj 2022 | ±0,0 | 3,6 | pa ndryshim të qartë |
Një ndryshim quhet i qartë vetëm kur është më i madh se 1,96 herë gabimi standard i OECD-së (që përfshin edhe gabimin e lidhjes mes cikleve).
Fëmijët e vegjël: anketa MICS
MICS është anketa e UNICEF-it me familjet, e zhvilluar nga Agjencia e Statistikave të Kosovës. Raundi i fundit u bë në shtator–dhjetor 2025 me 5.777 familje. E krahasojmë me raundin MICS 2019–2020.
| Treguesi | MICS 2019–20 | MICS 2025 | Ndryshimi | Krahasueshmëria |
|---|---|---|---|---|
| Vdekshmëria e fëmijëve nën 5 vjeç (5 vitet para anketës) | 16 për 1.000 | 13 për 1.000 | −3 | E krahasueshme. I njëjti tregues (MICS CS.5, SDG 3.2.1) dhe e njëjta dritare: 0–4 vjet para anketës. Është vlerësim i drejtpërdrejtë nga një anketë me mostër, prandaj ka pasiguri të madhe. Vlerësim i drejtpërdrejtë nga historia e lindjeve në anketë; ka pasiguri të madhe dhe nuk është i njëjtë me vlerësimin e modeluar të Bankës Botërore/UN IGME. |
| Vdekshmëria foshnjore (5 vitet para anketës) | 15 për 1.000 | 13 për 1.000 | −2 | E krahasueshme. I njëjti tregues (MICS CS.3) dhe e njëjta dritare kohore. Pasiguria e mostrës është e madhe. |
| Fëmijë 12–23 muaj me dozën e tretë të vaksinës DTP | 90,3% | 85,8% | −4,5 p.p. | E krahasueshme. I njëjti tregues (MICS TC.3, SDG 3.b.1): vaksinuar në çdo kohë para anketës, sipas kartelës, regjistrit ose fjalës së nënës. Mostra e vogël: 263 fëmijë 12–23 muaj në 2025 (Tabela TC.1.1, p. 128). |
| Fëmijë 24–35 muaj plotësisht të vaksinuar (antigjenet bazë) | 88,1% | 78,7% | – | Jo e krahasueshme. Nuk krahasohet drejtpërdrejt: në 2025 polio matet me IPV3, ndërsa në 2019–20 përbërja e antigjeneve bazë ishte ndryshe. Vlera e 2019–20 tregohet vetëm si kontekst. |
| Fëmijë nën 5 vjeç me shtat të ulët për moshën (stunting) | 4,0% | 4,5% | +0,5 p.p. | E krahasueshme. I njëjti tregues (SDG 2.2.1, standardi i OBSH-së, nën −2 devijime standarde). |
| Fëmijë nën 5 vjeç mbipeshë | 5,9% | 7,7% | +1,8 p.p. | E krahasueshme. I njëjti tregues (SDG 2.2.2, peshë për gjatësi mbi +2 devijime standarde, standardi i OBSH-së). |
| Fëmijë 3–4 vjeç (36–59 muaj) që ndjekin edukimin parashkollor | 15,0% | 35,5% | +20,5 p.p. | E krahasueshme. I njëjti tregues (MICS LN.1): ndjekje e tanishme e një programi të edukimit në fëmijëri të hershme. |
| Fëmijë një vit para shkollës fillore që ndjekin mësim të organizuar | 83,8% | 87,5% | +3,7 p.p. | E krahasueshme. I njëjti tregues (MICS LN.2, SDG 4.2.2, norma neto e rregulluar). |
Vlerat e anketës kanë pasiguri mostre. Tabelat e cituara nuk japin gabimin standard, prandaj ndryshimet e vogla mund të jenë rastësi.
Shëndeti: krahasimi me rajonin
Të dhëna të Bankës Botërore. Për Kosovën, vdekshmëria e fëmijëve është vlerësim i modeluar dhe ndryshon nga anketa MICS (13 vdekje foshnjash për 1.000 lindje në MICS 2025). Disa tregues, si shpenzimet për shëndetësi, nuk publikohen për Kosovën.
Vdekshmëria foshnjore (për 1.000 lindje të gjalla)
| Vendi | Vlera e fundit | Viti |
|---|---|---|
| Kosova | 8,0 për 1.000 | 2024 |
| Shqipëria | 8,3 për 1.000 | 2024 |
| Maqedonia e Veriut | 2,5 për 1.000 | 2024 |
| Mali i Zi | 1,9 për 1.000 | 2024 |
| Serbia | 4,6 për 1.000 | 2024 |
| Bosnja e Hercegovina | 5,5 për 1.000 | 2024 |
Burimi: Banka Botërore, SP.DYN.IMRT.IN ↗. Vitet mund të ndryshojnë nga vendi në vend.
Vdekshmëria e fëmijëve nën 5 vjeç (për 1.000 lindje të gjalla)
| Vendi | Vlera e fundit | Viti |
|---|---|---|
| Kosova | 8,7 për 1.000 | 2024 |
| Shqipëria | 9,2 për 1.000 | 2024 |
| Maqedonia e Veriut | 2,8 për 1.000 | 2024 |
| Mali i Zi | 2,4 për 1.000 | 2024 |
| Serbia | 5,4 për 1.000 | 2024 |
| Bosnja e Hercegovina | 6,9 për 1.000 | 2024 |
Burimi: Banka Botërore, SH.DYN.MORT ↗. Vitet mund të ndryshojnë nga vendi në vend.
Vdekshmëria e të porsalindurve, 28 ditët e para (për 1.000 lindje të gjalla)
| Vendi | Vlera e fundit | Viti |
|---|---|---|
| Kosova | 6,6 për 1.000 | 2024 |
| Shqipëria | 6,7 për 1.000 | 2024 |
| Maqedonia e Veriut | 1,1 për 1.000 | 2024 |
| Mali i Zi | 0,8 për 1.000 | 2024 |
| Serbia | 3,0 për 1.000 | 2024 |
| Bosnja e Hercegovina | 4,4 për 1.000 | 2024 |
Burimi: Banka Botërore, SH.DYN.NMRT ↗. Vitet mund të ndryshojnë nga vendi në vend.
Jetëgjatësia e pritshme në lindje (vite)
| Vendi | Vlera e fundit | Viti |
|---|---|---|
| Kosova | 78,2 vite | 2024 |
| Shqipëria | 79,8 vite | 2024 |
| Maqedonia e Veriut | 76,6 vite | 2024 |
| Mali i Zi | 77,9 vite | 2024 |
| Serbia | 76,0 vite | 2024 |
| Bosnja e Hercegovina | 78,0 vite | 2024 |
Burimi: Banka Botërore, SP.DYN.LE00.IN ↗. Vitet mund të ndryshojnë nga vendi në vend.
Vdekshmëria e nënave (për 100.000 lindje të gjalla, vlerësim i modeluar)
Banka Botërore nuk ka vlerë për Kosovën për këtë tregues. Tregojmë vetëm fqinjët, si kontekst.
| Vendi | Vlera e fundit | Viti |
|---|---|---|
| Kosova | nuk ka të dhëna | – |
| Shqipëria | 7 për 100.000 | 2023 |
| Maqedonia e Veriut | 3 për 100.000 | 2023 |
| Mali i Zi | 6 për 100.000 | 2023 |
| Serbia | 11 për 100.000 | 2023 |
| Bosnja e Hercegovina | 6 për 100.000 | 2023 |
Burimi: Banka Botërore, SH.STA.MMRT ↗. Vitet mund të ndryshojnë nga vendi në vend.
Shpenzimet për shëndetësi (% e BPV-së)
Banka Botërore nuk ka vlerë për Kosovën për këtë tregues. Tregojmë vetëm fqinjët, si kontekst.
| Vendi | Vlera e fundit | Viti |
|---|---|---|
| Kosova | nuk ka të dhëna | – |
| Shqipëria | 7,1% | 2023 |
| Maqedonia e Veriut | 7,4% | 2023 |
| Mali i Zi | 9,7% | 2023 |
| Serbia | 8,0% | 2023 |
| Bosnja e Hercegovina | 8,9% | 2023 |
Burimi: Banka Botërore, SH.XPD.CHEX.GD.ZS ↗. Vitet mund të ndryshojnë nga vendi në vend.
Pagesat nga xhepi (% e shpenzimeve për shëndetësi)
Banka Botërore nuk ka vlerë për Kosovën për këtë tregues. Tregojmë vetëm fqinjët, si kontekst.
| Vendi | Vlera e fundit | Viti |
|---|---|---|
| Kosova | nuk ka të dhëna | – |
| Shqipëria | 48,3% | 2023 |
| Maqedonia e Veriut | 39,6% | 2023 |
| Mali i Zi | 26,3% | 2023 |
| Serbia | 32,1% | 2023 |
| Bosnja e Hercegovina | 31,0% | 2023 |
Burimi: Banka Botërore, SH.XPD.OOPC.CH.ZS ↗. Vitet mund të ndryshojnë nga vendi në vend.
Vaksinimi DTP3, fëmijë 12–23 muaj (vlerësim OBSH/UNICEF)
Banka Botërore nuk ka vlerë për Kosovën për këtë tregues. Tregojmë vetëm fqinjët, si kontekst.
| Vendi | Vlera e fundit | Viti |
|---|---|---|
| Kosova | nuk ka të dhëna | – |
| Shqipëria | 97% | 2024 |
| Maqedonia e Veriut | 89% | 2024 |
| Mali i Zi | 81% | 2024 |
| Serbia | 95% | 2024 |
| Bosnja e Hercegovina | 79% | 2024 |
Burimi: Banka Botërore, SH.IMM.IDPT ↗. Vitet mund të ndryshojnë nga vendi në vend.
Vaksinimi kundër fruthit, fëmijë 12–23 muaj
Banka Botërore nuk ka vlerë për Kosovën për këtë tregues. Tregojmë vetëm fqinjët, si kontekst.
| Vendi | Vlera e fundit | Viti |
|---|---|---|
| Kosova | nuk ka të dhëna | – |
| Shqipëria | 81% | 2024 |
| Maqedonia e Veriut | 73% | 2024 |
| Mali i Zi | 23% | 2024 |
| Serbia | 84% | 2024 |
| Bosnja e Hercegovina | 69% | 2024 |
Burimi: Banka Botërore, SH.IMM.MEAS ↗. Vitet mund të ndryshojnë nga vendi në vend.
Arsimi: krahasimi me rajonin
Banka Botërore ka shumë pak të dhëna për arsimin në Kosovë (regjistrimi në shkollë dhe shpenzimet mungojnë). Aty ku mungon Kosova, tabela e thotë qartë.
Shpenzimet publike për arsim (% e BPV-së)
Banka Botërore nuk ka vlerë për Kosovën për këtë tregues. Tregojmë vetëm fqinjët, si kontekst.
| Vendi | Vlera e fundit | Viti |
|---|---|---|
| Kosova | nuk ka të dhëna | – |
| Shqipëria | 3,1% | 2023 |
| Maqedonia e Veriut | 3,3% | 2002 |
| Mali i Zi | nuk ka të dhëna | – |
| Serbia | 3,4% | 2023 |
| Bosnja e Hercegovina | 3,2% | 2023 |
Burimi: Banka Botërore, SE.XPD.TOTL.GD.ZS ↗. Vitet mund të ndryshojnë nga vendi në vend.
Regjistrimi në arsimin parashkollor (% bruto)
Banka Botërore nuk ka vlerë për Kosovën për këtë tregues. Tregojmë vetëm fqinjët, si kontekst.
| Vendi | Vlera e fundit | Viti |
|---|---|---|
| Kosova | nuk ka të dhëna | – |
| Shqipëria | 69,2% | 2021 |
| Maqedonia e Veriut | 31,0% | 2020 |
| Mali i Zi | 72,9% | 2021 |
| Serbia | 63,8% | 2021 |
| Bosnja e Hercegovina | 25,5% | 2021 |
Burimi: Banka Botërore, SE.PRE.ENRR ↗. Vitet mund të ndryshojnë nga vendi në vend.
Regjistrimi në arsimin e mesëm (% bruto)
Banka Botërore nuk ka vlerë për Kosovën për këtë tregues. Tregojmë vetëm fqinjët, si kontekst.
| Vendi | Vlera e fundit | Viti |
|---|---|---|
| Kosova | nuk ka të dhëna | – |
| Shqipëria | 108,4% | 2024 |
| Maqedonia e Veriut | 90,1% | 2023 |
| Mali i Zi | 93,9% | 2023 |
| Serbia | 89,8% | 2024 |
| Bosnja e Hercegovina | 87,9% | 2023 |
Burimi: Banka Botërore, SE.SEC.ENRR ↗. Vitet mund të ndryshojnë nga vendi në vend.
Regjistrimi në arsimin e lartë (% bruto)
Banka Botërore nuk ka vlerë për Kosovën për këtë tregues. Tregojmë vetëm fqinjët, si kontekst.
| Vendi | Vlera e fundit | Viti |
|---|---|---|
| Kosova | nuk ka të dhëna | – |
| Shqipëria | 84,1% | 2024 |
| Maqedonia e Veriut | 55,0% | 2023 |
| Mali i Zi | 55,2% | 2023 |
| Serbia | 70,6% | 2024 |
| Bosnja e Hercegovina | 45,5% | 2023 |
Burimi: Banka Botërore, SE.TER.ENRR ↗. Vitet mund të ndryshojnë nga vendi në vend.
Varfëria në të nxënë (% e fëmijëve në fund të fillores pa aftësi minimale leximi)
| Vendi | Vlera e fundit | Viti |
|---|---|---|
| Kosova | 37,9% | 2021 |
| Shqipëria | 10,2% | 2021 |
| Maqedonia e Veriut | 33,0% | 2021 |
| Mali i Zi | 15,8% | 2021 |
| Serbia | 8,8% | 2021 |
| Bosnja e Hercegovina | nuk ka të dhëna | – |
Burimi: Banka Botërore, SE.LPV.PRIM ↗. Vitet mund të ndryshojnë nga vendi në vend.
Indeksi i Kapitalit Njerëzor (shkalla 0–1)
| Vendi | Vlera e fundit | Viti |
|---|---|---|
| Kosova | 0,57 | 2020 |
| Shqipëria | 0,63 | 2020 |
| Maqedonia e Veriut | 0,56 | 2020 |
| Mali i Zi | 0,63 | 2020 |
| Serbia | 0,68 | 2020 |
| Bosnja e Hercegovina | 0,58 | 2020 |
Burimi: Banka Botërore, HD.HCI.OVRL ↗. Vitet mund të ndryshojnë nga vendi në vend.
Gjetjet
Të gjitha gjetjet →PISA 2025: 85% e nxënësve 15-vjeçarë në Kosovë janë nën nivelin bazë në matematikë
Në PISA 2025, 85% në matematikë, 84% në lexim, 79% në shkencë e nxënësve të Kosovës nuk arritën Nivelin 2. Kjo është përqindja më e lartë mes vendeve të rajonit që morën pjesë.
PISA: rezultatet e Kosovës në 2025 janë më të ulëta se në 2015 në matematikë dhe shkencë
Krahasuar me 2015, ndryshimi ishte: matematikë −11, lexim −7, shkencë −21 pikë. Krahasuar me 2022: matematikë −5, lexim −2, shkencë ±0 pikë.
Dy burime zyrtare japin shifra të ndryshme për vdekshmërinë foshnjore në Kosovë
Anketa MICS 2025 vlerëson 13 vdekje foshnjash për 1.000 lindje (5 vitet para anketës). Banka Botërore jep 8,0 për 2024.
Vaksinimi DTP3 te fëmijët 12–23 muaj: 85,8% në MICS 2025, nga 90,3% në 2019–20
Fëmijë 12–23 muaj me dozën e tretë të vaksinës DTP: 90,3% në MICS 2019–20 dhe 85,8% në MICS 2025 (−4,5 pikë përqindjeje).
Ndjekja e edukimit parashkollor (3–4 vjeç): 35,5% në 2025, nga 15,0% në 2019–20
Fëmijë 3–4 vjeç (36–59 muaj) që ndjekin edukimin parashkollor: 15,0% në MICS 2019–20 dhe 35,5% në MICS 2025 (+20,5 pikë përqindjeje).
Vdekshmëria foshnjore: Kosova është e 2-ta nga 6 vende të rajonit, duke nisur nga vlera më e lartë (2024)
Në 2024, sipas Bankës Botërore, vlera për Kosovën ishte 8,0 për 1.000. Te fqinjët vlerat ishin nga 1,9 për 1.000 deri në 8,3 për 1.000.
Jetëgjatësia e pritshme: Kosova është e 2-ta nga 6 vende të rajonit, duke nisur nga vlera më e lartë (2024)
Në 2024, sipas Bankës Botërore, vlera për Kosovën ishte 78,2 vite. Te fqinjët vlerat ishin nga 76,0 vite deri në 79,8 vite.
Nga vijnë shifrat e kuruara
Rezultatet e PISA-s dhe të MICS-it nuk kanë API. I kemi lexuar nga dokumentet zyrtare dhe çdo vlerë ka burimin e vet:
- PISA: OECD, PISA 2025 Results (Volume I), tabelat e kapitullit 2 (Excel), tabelat I.B1.2a.33–38 (parë më 2026-11-01). Publikuar më 8 shtator 2026.
- Vdekshmëria e fëmijëve nën 5 vjeç (5 vitet para anketës): 2025 – KAS/UNICEF, Kosovo (UNSCR 1244) and Roma, Ashkali and Egyptian Communities in Kosovo MICS 2025 – Survey Findings Report (EN), Table CS.1, p. 97, row "0-4" years preceding the survey, column "Under-five mortality rate" (parë më 2026-11-01); 2019–20 – ASK (KAS) – ASKdata, MICS 6 (Kosovo MICS 2019–2020), CS.1.px, row "Mortality rates of children under the age of 5 (5)", column "0-4" years before the survey (parë më 2026-11-01).
- Vdekshmëria foshnjore (5 vitet para anketës): 2025 – KAS/UNICEF, Kosovo (UNSCR 1244) and Roma, Ashkali and Egyptian Communities in Kosovo MICS 2025 – Survey Findings Report (EN), Table CS.1, p. 97, row "0-4", column "Infant mortality rate" (parë më 2026-11-01); 2019–20 – ASK (KAS) – ASKdata, MICS 6 (Kosovo MICS 2019–2020), CS.1.px, row "Infant mortality rate (3)", column "0-4" (parë më 2026-11-01).
- Fëmijë 12–23 muaj me dozën e tretë të vaksinës DTP: 2025 – KAS/UNICEF, Kosovo (UNSCR 1244) and Roma, Ashkali and Egyptian Communities in Kosovo MICS 2025 – Survey Findings Report (EN), Table TC.1.2, p. 129, row "Total", column DTP "3" (also Table TC.1.1, p. 127) (parë më 2026-11-01); 2019–20 – ASK (KAS) – ASKdata, MICS 6 (Kosovo MICS 2019–2020), TC.1.1.px, row "DTP - 3", column "Children aged 12-23 months: WhateverB" (crude coverage, any source) (parë më 2026-11-01).
- Fëmijë 24–35 muaj plotësisht të vaksinuar (antigjenet bazë): 2025 – KAS/UNICEF, Kosovo (UNSCR 1244) and Roma, Ashkali and Egyptian Communities in Kosovo MICS 2025 – Survey Findings Report (EN), Table TC.1.1, p. 128, row "Fully vaccinated – Basic antigens", column 24-35 months "Either (Crude coverage)" (parë më 2026-11-01); 2019–20 – ASK (KAS) – ASKdata, MICS 6 (Kosovo MICS 2019–2020), TC.1.1.px, row "Fully vaccinated - Basic antigens", column "Children aged 24-35 months: WhateverB" (parë më 2026-11-01).
- Fëmijë nën 5 vjeç me shtat të ulët për moshën (stunting): 2025 – KAS/UNICEF, Kosovo (UNSCR 1244) and Roma, Ashkali and Egyptian Communities in Kosovo MICS 2025 – Survey Findings Report (EN), Table TC.8.1, p. 162, row "Total", Height for age "Percent below -2 SD" (parë më 2026-11-01); 2019–20 – ASK (KAS) – ASKdata, MICS 6 (Kosovo MICS 2019–2020), TC.8.1.px, row "Total", variable "Length for age", column "Underweight' Percentage under - 2SD" (ASKdata label for below −2 SD) (parë më 2026-11-01).
- Fëmijë nën 5 vjeç mbipeshë: 2025 – KAS/UNICEF, Kosovo (UNSCR 1244) and Roma, Ashkali and Egyptian Communities in Kosovo MICS 2025 – Survey Findings Report (EN), Table TC.8.1, p. 162, row "Total", Weight for height "Percent above +2 SD" (parë më 2026-11-01); 2019–20 – ASK (KAS) – ASKdata, MICS 6 (Kosovo MICS 2019–2020), TC.8.1.px, row "Total", variable "Weight for height", column "Overweight 'Percent over' + 2SD" (parë më 2026-11-01).
- Fëmijë 3–4 vjeç (36–59 muaj) që ndjekin edukimin parashkollor: 2025 – KAS/UNICEF, Kosovo (UNSCR 1244) and Roma, Ashkali and Egyptian Communities in Kosovo MICS 2025 – Survey Findings Report (EN), Table LN.1.1, p. 184, row "Total" (parë më 2026-11-01); 2019–20 – ASK (KAS) – ASKdata, MICS 6 (Kosovo MICS 2019–2020), LN.1.px, row "Total", column "Percentage of children aged 36-59 months attending early childhood education1" (parë më 2026-11-01).
- Fëmijë një vit para shkollës fillore që ndjekin mësim të organizuar: 2025 – KAS/UNICEF, Kosovo (UNSCR 1244) and Roma, Ashkali and Egyptian Communities in Kosovo MICS 2025 – Survey Findings Report (EN), Table LN.1.2, p. 185, row "Total", column "Net attendance rate (adjusted)" (parë më 2026-11-01); 2019–20 – ASK (KAS) – ASKdata, MICS 6 (Kosovo MICS 2019–2020), LN.1.2.px, row "TOTAL", column "Net compliance rate1" (adjusted net attendance rate) (parë më 2026-11-01).